Een blokhut in de achtertuin zetten voelt als een klusje voor jezelf, maar juridisch is het een bouwwerk. Gelukkig kun je in veel gevallen vergunningvrij bouwen. Of dat voor jouw situatie geldt, hangt af van een aantal voorwaarden en van de regels van je gemeente. Dit artikel legt de algemene principes uit. Het is geen juridisch advies: controleer jouw situatie altijd zelf.
De Omgevingswet
Sinds 1 januari 2024 geldt in Nederland de Omgevingswet. Die heeft een groot aantal oudere wetten en regels samengevoegd. Voor bouwen betekent dit onder meer dat elke gemeente een omgevingsplan heeft, waarin staat wat er op welke plek mag. Daarnaast zijn er landelijke regels die bepalen welke kleine bouwwerken vergunningvrij zijn.
Belangrijk om te weten: vergunningvrij betekent niet regelvrij. Ook als je geen vergunning hoeft aan te vragen, moet je bouwwerk voldoen aan de technische bouwregels en mag het geen onredelijke hinder geven voor je buren.
Het achtererfgebied
Centraal in de regels staat het begrip achtererfgebied. Grofweg is dat het deel van je perceel achter de achtergevel van je huis, dat niet naar de openbare weg of het openbaar groen is gekeerd. In de regel is vergunningvrij bouwen van een tuinhuis vooral mogelijk in dat achtererfgebied.
Staat je blokhut in de voortuin, naast het huis aan een openbare weg, of op een hoekperceel aan de kant van de straat? Dan gelden er vaak andere regels en is de kans groter dat je een vergunning nodig hebt. Bij hoekpercelen is de precieze grens van het achtererfgebied soms lastig te bepalen.
Bijbehorend bouwwerk
Een blokhut, schuur of tuinhuis in de achtertuin valt doorgaans onder het begrip bijbehorend bouwwerk: een bouwwerk dat bij een hoofdgebouw (meestal je woning) hoort. Ook aanbouwen, uitbouwen en overkappingen vallen hieronder. Dat is relevant, want de toegestane oppervlakte geldt voor alle bijbehorende bouwwerken samen. Heb je al een uitbouw of overkapping, dan telt die mee.
Hoogte
Voor vergunningvrije bijbehorende bouwwerken gelden hoogtegrenzen. In de regel geldt een maximale hoogte van 5 meter. Hoe verder het bouwwerk van het oorspronkelijke hoofdgebouw af staat, hoe lager het in de regel moet blijven: een tuinhuis dat op meer dan 4 meter van het oorspronkelijke huis staat, mag doorgaans niet hoger zijn dan 3 meter.
Bij een blokhut met een hoog zadeldak of puntdak kan die hoogte een rol spelen. Kijk daarom naar de totale hoogte inclusief de nok en de fundering, niet alleen naar de wandhoogte. Meer over de dakvormen lees je in het overzicht van daktypes voor een blokhut.
Oppervlakte
Er is ook een grens aan hoeveel van je achtererfgebied je mag bebouwen. Die hangt af van de grootte van je perceel en het deel dat al bebouwd is. Bij een kleinere tuin blijft er minder ruimte over voor vergunningvrije bouwwerken. De rekenregels zijn niet altijd eenvoudig; de vergunningcheck in het Omgevingsloket helpt je om dit voor jouw situatie te bepalen.
Monumenten en beschermd stads- of dorpsgezicht
Woon je in een monument, of ligt je woning in een beschermd stads- of dorpsgezicht? Dan gelden vaak strengere regels. Ook bouwwerken in de tuin kunnen dan vergunningplichtig zijn, zeker als ze vanaf de openbare weg zichtbaar zijn. Neem in die gevallen altijd vooraf contact op met de gemeente.
Het omgevingsplan van je gemeente
Naast de landelijke regels kan je gemeente in het omgevingsplan eigen regels opnemen. Dat kan bijvoorbeeld gaan over het uiterlijk van bouwwerken, de plek op het perceel of het gebruik. Zo kan het zijn dat iets wat in de ene gemeente vergunningvrij is, in een andere gemeente toch aan voorwaarden moet voldoen. Omdat gemeenten hun omgevingsplannen geleidelijk aanpassen, kunnen de regels ook veranderen.
Gebruik van de blokhut
Wil je in je blokhut gaan wonen, er een gastenverblijf van maken of er een bedrijf in runnen? Dan kunnen andere regels gelden dan voor een berging of hobbyruimte. Een tuinkantoor voor eigen gebruik bij je woning valt vaak onder andere regels dan een ruimte waar klanten komen. Vraag dit na bij de gemeente.
Burenrecht
Los van de vergunning gelden regels uit het burenrecht, bijvoorbeeld over ramen dicht bij de erfgrens en over regenwater dat op het perceel van de buren terechtkomt. Overleg vooraf met je buren als je dicht bij de erfgrens wilt bouwen. Dat voorkomt veel gedoe.
Zo check je het
- Ga naar het Omgevingsloket (omgevingsloket.nl) en doe de vergunningcheck voor een bijbehorend bouwwerk.
- Vul de afmetingen, hoogte en plek van de blokhut zo nauwkeurig mogelijk in.
- Bekijk via het Omgevingsloket de regels die op jouw perceel van toepassing zijn.
- Twijfel je, neem dan contact op met je gemeente. Vraag zo nodig om een schriftelijke bevestiging.
Doe deze check voordat je bestelt. Een blokhut die achteraf toch niet mag blijven staan, is een dure les.
Daarna: kiezen en vergelijken
Weet je welke maximale afmetingen en hoogte voor jou haalbaar zijn? Lees dan waar je op let bij het kopen van een blokhut en bekijk alle blokhutten. Je ziet per model de complete prijs bij verschillende webshops, inclusief dakbedekking, funderingsbalken en bezorging.
